Tam gün yasasıyla verilecek ek ödeme oranlarını gerçekçi bulmayan üniversite hastanesi başhekimleri Sağlık Uygulama Tebliği şyatlarında ciddi artış yapılması, Maliye Bakanlığının ek bütçe ayırması ve yasada revizyona gidilmesi gerektiği görüşünde birleşiyor. Yasanın ilave bir iyileştirme getirmediğini savunan Erciyes Üniversitesinden Prof. Dr. Muhammet Güven de, geri dönecek öğretim üyeleriyle birlikte döner sermaye oranının daha da azalacağını düşünüyor
Prof. Dr. Güven: “Tam günün öngördüğü oranlarda ödeme yapılabilmesi için SGK’nın SUT’ta üniversiteler lehine iyileştirmeler yapması gerek”
Doç. Dr. Çelik:
“Yasada geçen ek ödeme oranlarını paranız varsa verebilirsiniz. Paranız yoksa, ki çoğunun yok, veremezsiniz. Ben başhekimim ve şu anda bu paraları ödeyemem”
2005’ten itibaren performans sisteminin uygulandığı Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesinde Başhekimlik görevini yürüten Prof. Dr. Muhammet Güven, döner sermayelerin iyileştirilmesine yönelik tam gün yasasının yeni bir şey getirmediğini belirtti.
Üniversitelerde tam gün çalışan personelin maaşlarında iyileştirme yapılacağı beklentisine karşın, çalışanların maaşlarında iyileştirme olmadığını ifade eden Güven, “şu anda birçok üniversite bırakın performans sistemini, normal döner sermaye ödemesini bile yapamıyor. Bugün bir üniversite ne ödüyorsa ödüyor tam günle bundan daha fazlasını ödemesi mümkün değil. Üstelik geri dönen öğretim üyesine de döner sermaye ödemesi yapılacağı için pasta küçülecek ve daha az ek ödeme yapılacak. Bununla ilgili bir düzenleme de yok” diye konuştu.
Hastanede uygulanan performans sistemi Bakanlıkta uygulanandan farklı. Uygulamaya göre, öğretim üyesinin bizzat yaptığı hizmetlere performans ödeniyor. Örneğin: herhangi bir tetkik yapıldığı zaman performans ödemesi yok, ameliyat yapılması durumunda ödeme söz konusu oluyor.
Sağlık Uygulama Tebliği şyatları yükseltilmeli
Sistemi en iyi uygulayanlardan biri olarak hastanelerini işaret eden Başhekim Prof. Dr. Güven, tam gün yasasında geçen söz konusu oranlarda ödeme yapamadıklarını ve hiçbir koşulda yasada geçen rakamlara ulaşamayacaklarını kaydetti. Güven, tam günün getirdiği oranlarda ödeme yapılabilmesi için Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK)’nın Sağlık Uygulama Tebliği (SUT)’a üniversiteler lehine iyileştirmeler yapması gerektiğini belirterek, şunları söyledi:
“SGK’nın hangi oranda iyileştirme yapacağı önemli. Mevcut uygulamadan en az yüzde 30-35 oranında daha yüksek ücret ödenmesi lazım üniversitelere. Tam gün yasasında ücretlendirmeyle ilgili bütün düzenlemeler döner sermaye bazlı çıkıyor. Maaşlarda herhangi bir iyileştirme yok. Öğretim üyeleri bir süre sonra döner sermayenin daha kötüye gitmesi durumunda daha düşük bir ücretle çalışmak zorunda kalacaklar. Bunun nedeni giderlerin artması. Her yıl memur maaşlarına 2 kez zam geliyor bu da döner sermayeye yansıdığı için giderleri arttırıyor. Normal memur kadrosunda personel alamıyoruz, hep 4B’li sözleşmeli personel alıyoruz. Bunların tüm maaş ve ek ödemeleri döner sermayeden karşılanıyor. Enflasyon oranında veya üzerinde cihaz bakım ve onarım ücretlerine zam geliyor, bu da giderleri arttıran bir başka husus. Tüm bunlara karşın son 4-5 yıldır SUT’taki şyatlarda artış yapılmıyor hatta geriye gidiş var.
Tam günde söz edilen iyileştirmenin hayata geçirilebilmesi için kesinlikle SUT şyatları arttırılmalı ve her yıl enflasyon oranında yenilenmeli.”
Kimse yönetici olmak istemeyecek
Güven, özel muayenelerin kalkmasından dolayı kişilerin hekim seçme hakkının da ortadan kalkacağını belirterek “O gün sorumlu hekim kimse, hastaya o bakacak. Fakat hasta o gün muayene olmak istemeyebilir. Bu anlamda sıkıntı var” diye konuştu. Üniversitelerin döner sermayelerinin önemli bir kısmının özel muayene girdilerinden oluştuğuna dikkat çeken Güven, bu getirinin kaybolacağını ve üniversitesine göre yüzde 5-15 arasında gelir kaybı yaşanacağını söyledi. Başhekim, üniversitelerin yaşayacağı olası sıkıntıları şöyle dile getirdi:
“şu anda üniversite hastaneleri mesai sonrası hizmeti zaten veriyor, ondan ek bir geliriniz yok, yani mesai sonrası hizmet yeni bir gelir kapısı açmıyor. Üniversite hastanelerinin tek gelir kaynağ hasta hizmeti. Bunun dışında, üniversitelerin bakım-onarım ve cihaz ihtiyaçlarını karşılamak için Maliye Bakanlığı ödenek verebilir, ki yıllarca bunu yaptı, ama son yıllarda bundan vazgeçti.
Bugün Sağlık Bakanlığı hastanelerinde çalışan 4B sözleşmeli personelin maaşları genel bütçeden ödeniyor. Sadece ek ödemeleri döner sermayeden veriliyor. Buna karşılık üniversite hastanelerinde söz konusu statüde çalışan personelin maaşları da döner sermayeden ödeniyor. O zaman bu iki kurum arasındaki eşitsizliğin giderilmesi lazım.
Yasada bir de idarecilerin durumu sorunlu. Yöneticilerin mesai içinde yaptıkları hizmetten dolayı ödeme yapılmayacağı belirtiliyor. ‘Ya idarecilik, ya da hekimlik yapacaksın’ deniliyor. Yasanın yürürlüğe girmesi durumunda yönetim kadrolarından ciddi anlamda ayrılmaların olabileceğini düşünüyorum.”
Muayenehane hekimin hakkını koruyor
Tam gün yasasında her şeyin hasta hizmetiyle ilgili olduğunu belirten Güven, daha çok yayın yapması, daha fazla öğrenci eğitimi vermesi durumunda öğretim üyesine katkı yapılmayacağını bildirdi. “Madem amaç eğitim kalitesini yükseltmek, o halde eğitime ilişkin de teşvik konması gerekiyordu” diye konuşan Başhekim, hekimin muayenehane hakkının olması gerektiğini şöyle ifadelendirdi:
“Muayenehane hakkının olması hekimin döner sermayeden ve maaşından aldığı hakları koruyor. Özel hastanelerle de pazarlık gücü sağlıyor. Muayenehane hakkı kalktığı zaman bunlar da ortadan kalkıyor. Yarın başka bir yönetim gelip ‘Yüzde 800 döner çok, ben bunu 500’e düşüreyim’ diyebilir, bir başkası tamamen kaldırabilir. Bu durumda insanlar muayenehane açamayacak ve özel hastaneye gidecek, hastaneler de düşük rakamlarla hekimle pazarlık edecek. Muayenehane hiç açmasanız bile, haklarınızı koruyordu.
Performans sistemi sayesinde insanların aklı başka yerde olmuyor. Bunu yapmadığınız zaman insanlar muayenehane veya özel hastaneyi tercih ediyor.”
Tam günde revizyona ihtiyaç var
Tam gün çalışma uygulamasını desteklediğini belirten Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Başhekimi Doç. Dr. Yahya Çelik, yasayla birlikte döner sermaye üzerinden yapılacak ek ödeme oranlarını gerçekçi bulmadığını belirtti. Çelik, düzenlemenin revizyona ihtiyaç duyduğunu kaydederek doktorların özlük haklarının döner sermayeye bırakılmadan iyileştirilmesi gerektiğini ifade etti.
“Öğretim üyesinin dışarıda çalışmaması kendisini eğitime, araştırmaya, hizmete üniversitede verecek olması çok önemli bir gelişme” diye konuşan Çelik, bunu yaparken öğretim üyesinin özlük haklarının makul seviyede olması gerektiğine işaret etti. Çelik şöyle konuştu:
“Öğretim üyesinin 17-20 bin lira para alacağı söyleniyor, ama Maliye Bakanlığından ek bir para verilmeyecek bu paralar döner sermayeden aktarılacak. Biliyorsunuz, üniversite hastanelerinin döner sermayeleri zaten iç açıcı durumda değil, herkes borçta. Dolayısıyla verilen rakamlar çok gerçekçi değil.
Örnegin: bir aile hekimi mezun ediyoruz, gidiyor aylık 7 bin lira kazanıyor, öğretim üyesinin 2-3 bin lira arası maaşı var. Bu nedenle yasanın 1 yıllık geçiş süresi var ve bu sürede revize edilmesi gerektiğini düşünüyorum.”
“şu anda bu paraları ödeyemem”
Yasanın, gelirin döner sermayeden yüzde 800’e kadar arttırılabilmesine olanak tanıdığını anımsatan Çelik, “Herkes sanıyor ki, 8 ya da 6 katına kadar döner payı alınabilecek. Böyle bir şey yok. Döner sermayeden paranız varsa bunu verebilirsiniz. Paranız yoksa, ki çoğunun yok, veremezsiniz. Ben başhekimim ve şu anda bu paraları ödeyemem. Devlet hastaneleri ağırlıklı olarak hizmet hastaneleri ama mesela benim 11 asistanım var, onları da yetiştirmem lazım bu insanlar Bakanlık hastanelerine gidecekler. Bakanlıkta çalışan kalp-damar cerrahları da yine buradan yetişiyor. Tam günü destekliyorum ama bu konuda revizyon yapılmalı.
Bu konuları geçen gün İzmir’de yapılan toplantıda Sağlık Bakanına, SGK’ya da aktardık” diye konuştu.
Eğitim ikinci plana itilecek
Çelik, Maliye Bakanlığının bütçe ayırması gerektiğini belirterek, “Bizler tıp fakülteleri hastanelerinde asistan, uzman yetiştiriyoruz. Bu insanlar da Sağlık Bakanlığına gidip ameliyat yapıyor, hasta tedavi ediyor. Bunların bir eğitim maliyeti var, üniversite hastanelerinde sadece hizmet değil, eğitim de var. Yasa geçince ne olacak? Herkes hasta bakmaya çalışacak. Öğrencilerle ilgilenmeyecek, araştırma yapamayacak. AR-GE gelişmeyecek. SUT’taki mevcut rakamların düzeltilmesi lazım, bu rakamlarla gitmez çünkü” dedi.
Hocaların çoğu üniversiteye dönecek
Üniversite hastanesinin ödeneğinin daha fazla olması gerektiğini kaydeden Çelik, hastanelerine zor ve komplike hastalar geldiğini anımsattı. Dışarıda da çalışan öğretim üyesi sayılarının 10’u geçmediğini ve zaten büyük kısmının döneceğini belirten Çelik, şunları kaydetti:
Hastane içinde özel muayene hemen değilse de 1 yıl içinde kalkacak. Para vermeden hocaya tedavi olmak isteyen insanlar da haklı ama parasıyla hocaya muayene olmak isteyen insanlar da var ve onların durumu nasıl olacak, önümüzdeki günlerde göreceğiz.
Büyük üniversitelerin cirosunun toplam yüzde 20’sini öğretim üyesi muayeneleri teşkil ediyor ki, bu sebepten tam günü istemiyorlar. Üniversite hastanelerinin döner sermaye yapıları güçlü olmadığı için kendi aletlerini de yenileyemiyorlar Bakanlık hastanelerine göre de geride kalıyorlar. Bu konuda desteklenmeleri gerek. Büyük üniversitelerin sıcak para girişi çok daha fazla tabi.”
ÖZEL HASTANELER PLATFORMU